فلاشینگ یکی از مراحل کلیدی در ساخت سولههای صنعتی، کشاورزی و تجاری است. این قطعات فلزی پوششی که در لبهها، درزها و نقاط حساس سازه نصب میشوند نقش حیاتی در آببندی، افزایش دوام و زیبایی ظاهری سوله ایفا میکنند. بدون فلاشینگ مناسب سوله در معرض نفوذ رطوبت، باد، گرد و غبار و حتی حشرات قرار میگیرد که میتواند به سرعت منجر به زنگزدگی، خوردگی و کاهش عمر مفید سازه شود. از همین روی در این مقاله از کویر سوله قصد داریم تا با مفهوم فلاشینگ، انواع و کاربردهای آن آشنا شویم.
فلاشینگ در سوله چیست و چرا استفاده میشود؟
فلاشینگ به قطعات فلزی خمکاریشده گفته میشود که برای پوشش و محافظت از لبهها، درزها و نقاط اتصال در سوله به کار میروند. این قطعات از ورقهای گالوانیزه، آلومینیوم یا رنگی ساخته شده و به صورت سفارشی برش و خم میشوند تا دقیقا با ابعاد و شیب سازه هماهنگ شوند.
نقش اصلی فلاشینگ جلوگیری از نفوذ آب باران، برف، باد شدید، گرد و غبار و حشرات به داخل سوله خصوصا حین ساخت سوله گاوداری یا سوله مرغداری است. بسیاری تصور میکنند فلاشینگ فقط یک جزء تزئینی است اما در واقع بخشی حیاتی از سیستم آببندی سازه محسوب میشود. این قطعه با ایجاد مانع فیزیکی و هدایت آب به سمت بیرون، از تجمع رطوبت در نقاط حساس جلوگیری میکند.
نقش فلاشینگ در افزایش دوام و زیبایی سوله
کار اصلی فلاشینگ محافظت از اجزای اصلی سوله (سقف، دیوار، ستون و اتصالات) در برابر عوامل جوی است و به این ترتیب طول عمر سازه را به طور قابل توجهی افزایش میدهد. این قطعه مانند سپری عمل میکند که از خوردگی فلزی، پوسیدگی عایقها و تخریب ناشی از باد و باران جلوگیری مینماید.
از نظر زیبایی نیز فلاشینگ نقش بسیار مهمی دارد. عموما لبههای برشخورده ورقهای سوله ناهموار و غیرحرفهای به نظر میرسند. فلاشینگ با ایجاد خطوط منظم و یکدست، ظاهری تمیز و صنعتی به سوله میبخشد. در واقع شاید انجام این کار هزینه ساخت سوله را تا حدی افزایش دهد اما نتایج بسیار خوبی خواهد داشت که غیر قابل چشم پوشی است.
انواع فلاشینگ مورد استفاده در سوله سازی
تنوع فلاشینگ در سولهسازی بسیار بالاست و هر نوع برای نقطه خاصی طراحی شده است که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فلاشینگ بام (لبه سقف)
این نوع در لبههای افقی سقف شیروانی یا قوسدار نصب میشود و وظیفه اصلی آن جلوگیری از ورود آب و باد به زیر ورقهای سقفی است. فلاشینگ بام با زاویه مناسب خم میشود تا آب را به سمت ناودان هدایت کند. این قطعه اغلب همراه ورقهای گالوانیزه رنگی اجرا میشود تا هماهنگی کامل داشته باشد.
فلاشینگ دیوار
برای پوشش درزهای عمودی یا افقی بین پانلهای دیواری یا ورقهای ساندویچ پانل به کار میرود. این فلاشینگ علاوه بر آببندی، از نفوذ گرد و غبار صنعتی به داخل سوله جلوگیری میکند. در سولههای بزرگ صنعتی، استفاده از فلاشینگ دیواری با رنگ هماهنگ، نمای جانبی سازه را بسیار شیکتر میکند.
فلاشینگ تاج (ریجکپ یا کپینگ)
مهمترین و حساسترین نوع فلاشینگ که در راس سقف شیروانی (نقطه اتصال دو شیب سقف) نصب میشود. این نقطه آسیبپذیرترین بخش سقف در برابر نفوذ آب است. فلاشینگ تاج با طراحی هلالی یا زاویهدار، کاملا درز را میپوشاند و معمولا با نوارهای درزگیر پلییورتان آببندی میشود.
فلاشینگ نبشی (گوشهای)
در گوشههای خارجی و داخلی سوله نصب میشود. این نوع فلاشینگ از لبههایی که بیشترین تماس با باد و باران را دارند محافظت میکند و به نظم دادن به گوشههای پانلها کمک میکند. فلاشینگ نبشی خارجی معمولاً با زاویه ۹۰ درجه و داخلی با خمهای خاص ساخته میشود.
فلاشینگ درز انقطاع
در سولههایی که به دلیل طول زیاد، درز انقطاع (دریل جان) دارند، این نوع فلاشینگ برای پوشش فاصله بین دو سازه مجاور استفاده میشود. طراحی آن به گونهای است که هم امکان حرکت نسبی سازه را بدهد و هم از نفوذ آب جلوگیری کند. این نوع بهویژه در مناطق زلزلهخیز و بارانی کاربرد گسترده دارد.
فلاشینگ آبچکان (دریپ اج)
دارای شیار مخصوصی است که آب را از بدنه سوله دور نگه میدارد. این فلاشینگ در زیر لبههای سقف، دور پنجرهها یا هر جایی که جریان آب زیاد است نصب میشود تا از برگشت آب و ایجاد لکه روی دیوار جلوگیری کند.
انواع جنس فلاشینگ و ویژگیهای هرکدام
خوب است بدانید که فلاشینگ انواع جنس مختلفی هم دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گالوانیزه: پرکاربردترین نوع، مقاوم در برابر زنگزدگی، قیمت مناسب، عمر ۱۵- ۲۵ سال.
- آلومینیوم: بسیار سبک، مقاوم عالی در برابر خوردگی، ایدهآل برای مناطق ساحلی و مرطوب.
- ورق رنگی (کرکرهای یا سینوسی): زیبایی بالا، هماهنگی کامل با رنگ سوله، مقاومت خوب با پوشش پلیاستر یا PVDF.
- استیل ضدزنگ: لوکس، عمر بسیار طولانی، مناسب پروژههای خاص و مناطق بسیار مرطوب (گرانقیمت).
- پلیکربنات یا PVC : سبک و ارزان، مناسب پروژههای موقت یا بودجه محدود، اما مقاومت کمتری نسبت به فلز دارند.
کاربرد فلاشینگ در سوله در بخشهای مختلف
فلاشینگ تقریباً در تمام نقاط حساس سوله استفاده میشود که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سقف شیروانی و قوسدار
- محل اتصال دیوار به سقف (فلاشینگ دور کلگی)
- درزهای بین ورقها و ساندویچ پانلها
- دور دربهای صنعتی و پنجرهها
- لبه سایهبانها، اتاقکهای الحاقی و پیشآمدگیها
- در پروژههای مرغداری (جلوگیری از نفوذ سرما و رطوبت)، انبارهای صنعتی، کارگاههای تولیدی و سولههای کشاورزی کاربرد ویژهای دارد خصوصا در فرایند ساخت سوله در تبریز چرا که بارش و رطوبت در آنجا زیاد است.
مراحل نصب فلاشینگ در سوله
نصب فلاشینگ مراحل خاص خودش را دارد که هر یک از آنها باید به دقت به انجام برسد. در ادامه کلیه این مراحل را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد:
- اندازهگیری دقیق لبهها و محل نصب: ابتدا با استفاده از متر لیزری یا ابزارهای دقیق، ابعاد لبههای سقف، دیوار و نقاط اتصال اندازهگیری میشود. این مرحله برای جلوگیری از هدررفت مصالح و تضمین تناسب کامل فلاشینگ با سازه ضروری است.
- برش ورقها با دستگاه گیوتین یا CNC: ورقهای فلزی (گالوانیزه، آلومینیوم یا رنگی) بر اساس اندازههای گرفتهشده با گیوتین یا دستگاه برش CNC قطع میشوند.
- خمکاری ورقها طبق نقشه و شیب مورد نیاز: ورق برشخورده با دستگاه خمکن صنعتی به زوایای مشخص (مثل ۹۰ درجه برای نبشی یا شیبدار برای آبچکان) خم میشود. شیب مناسب (حداقل ۵ درجه) برای هدایت آب باران به سمت بیرون در نظر گرفته میشود.
- اعمال نوار درزگیر (ماستیک یا چسب پلییورتان): پیش از نصب، نوارهای درزگیر مانند ماستیک بوتیل یا چسب پلییورتان در نقاط تماس فلاشینگ با ورق اصلی قرار میگیرند. این لایه مانع نفوذ آب از درزهای ریز و اتصالات میشود و نقش آببندی ثانویه را ایفا میکند.
- اتصال فلاشینگ با پیچ سرمته یا پرچ: فلاشینگ با پیچهای سرمته گالوانیزه مجهز به واشر لاستیکی EPDM یا پرچهای آلومینیومی به سازه متصل میشود. فاصله پیچها ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر است و باید به صورت منظم و در یک خط نصب شوند.
جمعبندی
فلاشینگ جزء کوچکی از هزینه کل پروژه سوله را تشکیل میدهد اما تاثیر آن بر دوام، زیبایی و عملکرد سازه فوقالعاده زیاد است. یک سوله بدون فلاشینگ مناسب، مانند ساختمانی بدون ناودان است که دیر یا زود دچار مشکلات جدی میشو از همین روی لازم است که حتما به صحت انجام آن توجه زیادی داشت.
